Een kritische analyse van Psychoanalyse als Kunsthistorische Methode

Bachelorscriptie Kunstgeschiedenis (2010)

Abstract

In Art since 1900 (2005), een recent en vermaard overzichtswerk van moderne kunst, wordt Psychoanalyse gepresenteerd als een van de vier leidende kunsthistorische methoden. Hal Foster (1955), hoogleraar aan Princeton University, past psychoanalyse in diverse publicaties toe op het Surrealisme, waarbij hij de persoonlijkheidstheorie van psychoanalyticus Sigmund Freud (1856-1939) als uitgangspunt neemt. Het huidige paper gaat in op de vraag in hoeverre Fosters berusting op de Freuds psychoanalyse wetenschappelijk adequaat is. Gesteld wordt dat Foster de theoretische assumpties van Freud niet naar volledigheid hanteert en veelvuldig verwart met de persoonlijkheidstheorie van psychoanalyticus Jacques Lacan (1901-1981). Fosters werk wordt getoetst aan de psychoanalyse van Freud en Lacan, waarbij de concepten Afweermechanismen, Sublimatie, het Unheimliche en de oppositie bewust-onbewust elementair zijn, naar aanleiding waarvan de rol van kunst in de persoonlijkheidstheorieën van Freud en Lacan fundamenteel verschilt. Geconcludeerd wordt dat Fosters theorie niet met recht kan worden gefundeerd in de psychoanalyse van Sigmund Freud. Gesteld wordt dat de psychoanalyse als kunsthistorische methode, teneinde het wetenschappelijk fundament te handhaven, alleen historisch kan worden toegepast ter verklaring van inspiratie van specifieke kunstenaars, maar in de huidige conditie, zonder adequate fundering in de oorspronkelijke psychoanalytische theorie, niet langer pragmatisch kan worden gehanteerd.

Pdf: Een kritische analyse van Psychoanalyse als Kunsthistorische methode

 

MENS – over de mens van Nietzsche en Foucault

Mens de; m,v -en het hoogst begaafde wezen op aarde

[…] Foucault ziet de mens als psychologische entiteit, een historisch wezen in een maatschappij die gekend kan worden en kan kennen. Hoewel uit Nietzsches interessegebieden blijkt dat hij zich evenwel bezighoudt met de mens als psychologische entiteit, is de vraag of Nietzsches benadering van ‘de mens’ aansluit bij het concept ‘de mens’ dat Foucault onderscheidt in het Moderne épistémè. De centrale vraag in dit essay is dan ook in hoeverre Nietzsches benadering van ‘de mens’ congruent is met het concept ‘de mens’ dat volgens Foucault kenmerkend is voor het épistémè van de Moderne Tijd.

[…] Nietzsche onderscheidt ‘a higher humanity which set some human beings above and apart from the common run of mankind’. Hij deelt de groep ‘de mens’ dus in in verschillende maatschappelijke klassen. Tot de ‘hogere mensheid’ horen volgens Nietzsche de denkende mensen, de filosofen, zij die ‘master of free will’ zijn. Groepen die niet in aanmerking komen voor het predicaat hogere mensheid zijn onder meer ‘de vrouwen’ en ‘het volk’.

[…] Bestaande kaders zijn nooit genoeg voor het hoogst begaafde wezen op aarde.

Pdf: “MENS” – Over ‘de mens’ van Nietzsche en Foucault

 

Narrative Exposure Therapy bij PTSD

Bachelorscriptie Psychologie (2008)

Abstract

Posttraumatische Stress Stoornis (PTSD) is een angststoornis waaraan een of meer traumatiserende gebeurtenissen zijn voorafgegaan. De stoornis wordt onder meer gekenmerkt door herbelevingen in de vorm van intrusieve gedachten en flashbacks. De vraag is welke rol geheugenprocessen spelen bij de ontwikkeling en instandhouding van PTSD en in hoeverre de nieuwe therapie Narrative Exposure Therapy kan bijdragen aan de behandeling van PTSD met inachtneming van deze geheugenprocessen. Geheugenprocessen blijken een belangrijke rol te spelen bij de ontwikkeling van PTSD. Tijdens de traumatiserende gebeurtenis worden herinneringen door PTSD-patiënten disfunctioneel verwerkt, waardoor patiënten niet in staat zijn traumagerelateerde herinneringen te integreren met normale autobiografische herinneringen of ze in een adequate context van plaats en tijd te plaatsen. Dit biedt een verklaring voor PTSD-specifieke herbelevingen. Narrative Exposure Therapy (NET) beoogt traumagerelateerde herinneringen te integreren door ze in te kaderen in het normale autobiografische geheugen middels een geschreven autobiografie, teneinde herbelevingen te stoppen en symptoomreductie te bewerkstelligen. NET is een effectieve therapie gebleken voor PTSD-patiënten in oorlogsgebieden. Of NET ook breder toepasbaar is moet vervolgonderzoek onderwijzen.

Pdf: Narrative Exposure Therapy bij PTSD